Η τριλογία του φασισμού Εν λευκώ. Ένα μουντό καλοκαίρι. Το μπουρδέλο της οδού Όκε

by Carlo Lucarelli | Mystery & Thrillers |
ISBN: 9789600443332 Global Overview for this book
Registered by maltrebus of Athens - Αθήνα, Attica Greece on 11/10/2013
Buy from one of these Booksellers:
Amazon.com | Amazon UK | Amazon CA | Amazon DE | Amazon FR | Amazon IT | Bol.com
2 journalers for this copy...
Journal Entry 1 by maltrebus from Athens - Αθήνα, Attica Greece on Sunday, November 10, 2013
Εν λευκώ

Απρίλιος του 1945, Βόρεια Ιταλία. Ο Μουσολίνι και οι υποστηρικτές του έχουν αποσυρθεί στο Σαλό. Η κατάσταση είναι τεταμένη λίγο πριν το αναπόφευκτο τέλος. Το φασιστικό καθεστώς κλυδωνίζεται επικίνδυνα. Ο επιθεωρητής Ντε Λούκα ερευνά την υπόθεση της δολοφονίας του γοητευτικού νεαρού Βιτόριο Ρέιναρντ, μέλος του Φασιστικού Κόμματος. Το θύμα ήταν αναμεμειγμένο σε βρόμικες υποθέσεις, ενώ διατηρούσε στενές σχέσεις και με την υψηλή κοινωνία των φασιστών. Ιδιαίτερα με την όμορφη κόρη του κόντε Αλμπέρτο Μαρία Τεντέσκο...

Ένα μουντό καλοκαίρι

Μάιος του 1945. Μετά την απελευθέρωση, η αναρχία. Περιοχές ολόκληρες της βόρειας και της κεντρικής Ιταλίας βρίσκονται υπό τον έλεγχο πάνοπλων ανταρτών. Ο επιθεωρητής Ντε Λούκα είναι επικηρυγμένος. Το όνομά του βρίσκεται σε μαύρη λίστα με ονόματα φασιστών της Δημοκρατίας του Σαλό. Ταξιδεύει έντρομος προς τη Ρώμη. Λίγο έξω από την Μπολόνια, τον σταματάει ο αρχιφύλακας Λεονάρντι της αντιστασιακής αστυνομίας, ένας παλιός μαθητής του, ο οποίος τον αναγνωρίζει. Τον υποχρεώνει να συνεργαστεί μαζί του στην υπόθεση της άγριας δολοφονίας μιας οικογένειας αγροτών αναμεμειγμένης με το λαθρεμπόριο. Μέσα σ' ένα εχθρικό περιβάλλον με σκληροπυρηνικούς αντιστασιακούς και νέους λαϊκούς ηγέτες, πολιτικές σκοπιμότητες και προσωπικές φιλοδοξίες, ο Ντε Λούκα ακροβατεί μεταξύ ζωής και θανάτου.

Το μπουρδέλο της οδού Όκε

Απρίλιος του 1948, Μπολόνια. Η Ιταλία ετοιμάζεται για τις δεύτερες - και καθοριστικές για τις πολιτικές εξελίξεις - βουλευτικές εκλογές. Τόσο οι δεξιοί όσο και οι κομμουνιστές επιδίδονται σ' ένα σκληρό αγώνα αλληλοεξόντωσης. Σ' αυτή την τεταμένη ατμόσφαιρα, στην Μπολόνια, ο επιθεωρητής Ντε Λούκα, αναλαμβάνει την υπόθεση μιας δολοφονίας σ' ένα μπουρδέλο της οδού Όκε. Το θύμα, ένας νεαρός κομμουνιστής, βρέθηκε κρεμασμένος. Κάποιοι θέλουν να κλείσουν την υπόθεση ως αυτοκτονία. Ανάμεσα σε αγέρωχες μετρέσες και φοβισμένες πουτάνες, διεφθαρμένους δεξιούς και φιλοκομμουνιστές χαφιέδες, ο Ντε Λούκα ρίχνεται με πάθος στην αναζήτηση της αλήθειας, αγνοώντας ηθελημένα το παιχνίδι που παίζεται εις βάρος του.

Σ' ένα περιβάλλον πολιτικής αστάθειας, διαφθοράς και βίας, τρείς διαφορετικές σκοτεινές αστυνομικές υποθέσεις με ήρωα τον επιθεωρητή Ντε Λούκα συγκροτούν τη συναρπαστική "Τριλογία του φασισμού".

Κάποιες κριτικές.

Μετά τον καλαίσθητο τόμο της Τριλογίας του Βερολίνου του Σκοτσέζου Φίλιπ Κερ οι εκδόσεις Κέδρος κυκλοφόρησαν πρόσφατα το ανάλογο εγχείρημα του Ιταλού Κάρλο Λουκαρέλι (Πάρμα, 1960). Ο συγγραφέας, που υπήρξε δημοσιογράφος και σεναριογράφος, στα τρία μυθιστορήματα με ήρωα τον επιθεωρητή Ντε Λούκα, έναν αστυνομικό παθιασμένο με τη δουλειά του, έχοντας εντρυφήσει σε ιστορικά αρχεία, μελετήσει επίσημα έγγραφα και συλλέξει λεπτομερή στοιχεία, επιχειρεί να αναπλάσει τη μεταπολεμική Ιταλία και κυρίως να δείξει το ψυχορράγημα του μουσολινικού καθεστώτος, με τους εκφυλισμένους θεσμούς, την παραπαίουσα άρχουσα τάξη, την ηθική εξαχρείωση.

Επιχειρεί επίσης να μιλήσει για την οξεία αντιπαλότητα εκείνων που διεκδίκησαν να γεμίσουν το κενό εξουσίας που άφησαν οι φασίστες: Χριστιανοδημοκράτες, Σοσιαλιστές και Κομμουνιστές.

Το Εν λευκώ, το πρώτο βιβλίο της συγγραφικής καριέρας του Λουκαρέλι, διαδραματίζεται τον Απρίλιο του 1945 στο Σαλό, στη λίμνη Γκάρντα, εκεί όπου έχει αποσυρθεί ο Μουσολίνι και οι φανατικοί οπαδοί του, δημιουργώντας ένα φασιστικό κρατίδιο. Εκεί ο Ντε Λούκα ερευνά μια περίεργη υπόθεση δολοφονίας. Ενας νεαρός ιταλός με γερμανικές ρίζες, μέλος του φασιστικού κόμματος, βρίσκεται νεκρός στο διαμέρισμά του και ο επιθεωρητής αναλαμβάνει εν λευκώ να εξιχνιάσει το έγκλημα. Το θύμα ήταν αναμεμειγμένο σε σκοτεινά κυκλώματα, ενώ διατηρούσε στενές σχέσεις με την υψηλή κοινωνία. Ο θάνατός του ίσως οφείλεται στον ερωτικό του δεσμό με τη Σόνια, κόρη ενός κόμη.

Το δεύτερο μυθιστόρημα, Ενα μουντό καλοκαίρι, τοποθετείται τον Μάιο του 1945. Μετά την απελευθέρωση της Ιταλίας από τους Γερμανούς ολόκληρες περιοχές στα βόρεια και στα κεντρικά της χώρας βρίσκονται υπό τον έλεγχο ένοπλων ανταρτών και βασιλεύει η αναρχία. Ο Ντε Λούκα έχει επικηρυχτεί, το όνομά του είναι στη μαύρη λίστα με τους σημαίνοντες φασίστες της Δημοκρατίας του Σαλό και διαφεύγει με πλαστή ταυτότητα, ταξιδεύοντας προς τη Ρώμη. Εξω από την Μπολόνια τον αναγνωρίζει ένας αντιστασιακός αστυνομικός, παλαιός μαθητής του, και τον υποχρεώνει να συνεργαστεί στην υπόθεση Γκουέρα, όπου μια οικογένεια αγροτών δολοφονήθηκαν για άγνωστους λόγους.

Το τρίτο, Το μπουρδέλο της οδού Οκε, εκτυλίσσεται το 1948 στην Μπολόνια, καθώς η Ιταλία ετοιμάζεται για τις δεύτερες βουλευτικές εκλογές που καθόρισαν τις μελλοντικές πολιτικές εξελίξεις. Τα δεξιά κόμματα και οι Κομμουνιστές επιδίδονται σε έναν σκληρό αγώνα επικράτησης. Ο Ντε Λούκα, που έχει υποβαθμιστεί και υπηρετεί στο τμήμα Ηθών, αναλαμβάνει να ξεκαθαρίσει μία δολοφονία σε ένα πορνείο της οδού Οκε, στο οποίο βρέθηκε κρεμασμένος ο νεαρός Ριτσότι, ένας κομμουνιστής που παρίστανε τον αρραβωνιαστικό των κοριτσιών. Ορισμένοι θέλουν να εκληφθεί το έγκλημα ως αυτοκτονία και άλλοι επιδιώκουν να το παρουσιάσουν ως σκάνδαλο των δεξιών.

Και στις τρεις υποθέσεις που αναλαμβάνει ο Ντε Λούκα το έγκλημα είναι συνυφασμένο με την πολιτική και το σεξ. Κυριαρχούν η αστάθεια, η βία, η διαφθορά, τα ανθρώπινα πάθη και η ηδονή της εξουσίας. Ο ήρωας όμως είναι άψογος επαγγελματίας και δεν επηρεάζεται από πιέσεις και προσχήματα. Είναι πιστός στο καθήκον του, έστω κι αν αυτό μπορεί να τον βλάψει. Δεν είναι ενεργητικός φασίστας, απλώς τυχαίνει να υπηρετεί το φασιστικό καθεστώς με ευσυνειδησία, παρασυρμένος από τον ρου της Ιστορίας.

Ο Λουκαρέλι προσπαθεί να μεταφέρει στον αναγνώστη το αλαλούμ της εποχής επιλέγοντας να απεικονίσει την ατμόσφαιρά της μέσω της νουάρ λογοτεχνίας. Γράφει ο ίδιος στο σημείωμά του σχετικά με το «κρατίδιο» που δημιουργήθηκε στο Σαλό από τα υπολείμματα του φασισμού: «Στα απομνημονεύματα της εποχής διάβασα για τη ζωή την περίοδο του Σαλό. Σου έδιναν καθαρά την αίσθηση πως η σχιζοφρένεια άγγιζε τους πάντες, είτε αυτοί βρίσκονταν στα υψηλά κλιμάκια των φασιστών είτε ήταν απλά μέλη».

Φιλίππου Φίλιππος



Η τριλογία του φασισμού
Σε μια πόλη ζοφερή, όπως κατάντησαν την Αθήνα, σε μια πόλη που αγωνίζεται να ανακτήσει την αξιοπρέπειά της, σε ένα μετρό γεμάτο βλοσυρούς επιβάτες, διαβάζω την Τριλογία του φασισμού του Carlo Lucarelli (Εκδ. Κέδρος) και στέκομαι σκεφτικός στο επίμετρο: Πώς η άρχουσα τάξη της Ιταλίας και οι «μετριοπαθείς» πολιτικοί ανέχτηκαν, «αξιοποίησαν» και έθρεψαν το φαινόμενο του φασισμού.
Τα τρία αστυνομικά μυθιστορήματα που εκδόθηκαν σε έναν τόμο μας μεταφέρουν στην Ιταλία της εποχής του «Σαλό» (Εν λευκώ), στους πρώτους μήνες της απελευθέρωσης (Ένα μουντό καλοκαίρι - ο τίτλος προέρχεται από πρωτοσέλιδο της Unita) και τέλος στην περίοδο των βουλευτικών εκλογών του 1948 που οδήγησαν στο θρίαμβο των Χριστιανοδημοκρατών (Το μπουρδέλο της οδού Όκε). Ο συγγραφέας έχοντας μελετήσει ως ιστορικός τη συγκεκριμένη περίοδο, αναπαράγει με πειστικότητα την εποχή που την ζωντανεύει -ειδικά στο τρίτο μυθιστόρημα- και με πρωτοσέλιδα των εφημερίδων. Αντι-ήρωας των ιστοριών ο επιθεωρητής Ντε Λούκα, που ως ένα είδος Δον Κιχώτη προσπαθεί να «κάνει τη δουλειά του». Όμως τα γεγονότα πάντα τον ξεπερνούν. Κάθαρση πραγματική δεν θα υπάρξει σε κανένα από τα εγκλήματα που καλείται να εξιχνιάσει. Το αδιέξοδο κυριαρχεί. Ο κύκλος που ξεκινά με το Σαλό κλείνει με την απόπειρα δολοφονίας του Τολιάτι. Ο επιθεωρητής θα βρεθεί ακυρωμένος και υπόδικος. Τέλος δεν θα υπάρξει…

Κώστας Στοφόρος



Η νουάρ εκδοχή της Ιστορίας
Εγένετο Χάμετ και μετά Κέιν και εν συνεχεία Τσάντλερ και Γούλριτς και Μπέρνετ. Και εγένετο Ατιά και Ιζό και Νοζιέρ και ο δικός μας Μαρής. Στη μακρά γενεαλογία της νουάρ λογοτεχνίας, ο Ιταλός Κάρλο Λουκαρέλι (άλλης γενιάς, φυσικά, με τους προαναφερθέντες) δεν είναι… παραπαίδι. Η «Τριλογία του Φασισμού» είναι ένας φόρος τιμής στους μεγάλους του είδους με την εμπρόθετη επιθυμία του συγγραφέα να μιλήσει και για μια ιδιαζόντως ταραγμένη περίοδο της χώρας του: προ της ανέλιξης του Μουσολίνι στην εξουσία, κατά τη διάρκεια της παντοκρατορίας του, αλλά και για τη μετέπειτα πολιτική αλλοφροσύνη, στα όρια της επικίνδυνης πόλωσης, ανάμεσα σε χριστιανοδημοκράτες και κομμουνιστές.

Η κεντρική φιγούρα των τριών ιστοριών είναι ο αστυνόμος Ντε Λούκα. Αρχετυπική μορφή που φέρει ως ταυτότητα όλα τα οπτικά και θεματικά σύμβολα ενός «αντιήρωα» των ταινιών νουάρ.

Από το Σαλό έως την Μπολόνια ακολουθούμε τον Ντε Λούκα σε ένα ταξίδι κυρίως υπαρξιακό, αστυνομικής πλοκής, γρίφων, καταχωνιασμένων ιστοριών του παρελθόντος που αναφύονται και συγχρωτισμού με μοιραίες γυναίκες. Ο ίδιος είναι μια αδρή περσόνα: κυκλοφορεί μονίμως με ένα αδιάβροχο, τρέφεται ελάχιστα, αντιθέτως πίνει ακατάπαυστα καφέδες και ποτά για να ξεγελάσει το εκνευριστικό ανακάτωμα στο στομάχι του, προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην έννοια του καθήκοντος και στις πιέσεις που δέχεται από το πολιτικό περιβάλλον, σχεδόν νευρωτικός ακόμα και στις λίγες ερωτικές συνευρέσεις του. Μοιάζει με άνθρωπο σχεδόν καταραμένο που κουβαλάει ένα ανυπολόγιστο τραύμα. Τι καλύτερο για έναν πρωταγωνιστή μιας ιστορίας νουάρ; Εδώ μάλιστα έχουμε τρεις («Εν λευκώ», «Ένα μουντό καλοκαίρι», «Το μπουρδέλο της Οδού Όκε»). Κάθε μια έξοχα γραμμένη από τον Λουκαρέλι, όχι μόνο ως προς την ανέλιξη της ιστορίας που θα οδηγήσει στην ανακάλυψη του δολοφόνου, αλλά και ως προς το πλάσιμο της ιστορικής συνθήκης μέσα στην οποία εγκιβωτίζεται η δράση του Ντε Λούκα.

Είναι φανερό πως ο Λουκαρέλι έχει μελετήσει καλά τον χώρο, τον χρόνο, τα πρόσωπα που δρουν, τις πολιτικές συνθήκες της εποχής. Χρησιμοποιεί το νουάρ προσωπείο για να μιλήσει –αποστασιοποιημένος, πλέον- για τα ταραγμένα χρόνια της Ιταλίας (προ και μετά Ντούτσε). Τα τελευταία χρόνια, ιδιαιτέρως στην Ιταλία και στη Γαλλία, αναπτύσσεται ένα ρεύμα συγγραφέων που προέρχονται από ακραίους πολιτικούς χώρους (αριστεριστές, Μαοϊκοί, αναρχικοί) οι οποίοι βρίσκουν καταφυγή στο αστυνομικό μυθιστόρημα. Δίχως να αφίστανται από τις δυνατότητες που παρέχει η πολιτική νουβέλα, προτιμούν τη νουάρ φόρμα για να μελετήσουν τα κοινωνικά φαινόμενα. Ο Λουκαρέλι, εν προκειμένω, είναι μια καλή εκδοχή αυτής της νέας έκφανσης.

Στα τρία μυθιστορήματα, που στην παρούσα έκδοση συνάζονται σε μια έξοχη έκδοση, ο Ντε Λούκα αναζητεί τον δολοφόνο ενός νεαρού Ιταλού με γερμανικές ρίζες που διάγει έκλυτο βίο. Διερευνά την άγρια δολοφονία μιας οικογένειας αγροτών και λαθρεμπόρων, στην οποία εμπλέκονται ακόμα και κομμουνιστές αντιστασιακοί και τέλος μια μυστήρια υπόθεση αυτοκτονίας ενός «αγαπητικού» σε έναν οίκο ανοχής της Μπολόνια, που τελικά αποδεικνύεται καθαρή δολοφονία με πολιτικά κίνητρα. Το σεξ και η πολιτική ενυπάρχουν και στις τρεις ιστορίες, όπως και η ίντριγκα, οι βυζαντινισμοί, ο εκφυλισμός των θεσμών και οι υπόγειες διαδρομές της εξουσίας που πέφτει και της άλλης που αναδεικνύεται από τα πράγματα. Η «κόκκινη γραμμή» του Ντε Λούκα, πάνω στην οποία περπατάει με αγχωμένα βήματα, είναι το επάγγελμά του. Διατυμπανίζει πως είναι μόνο αστυνομικός και δεν επιθυμεί να ταχθεί ούτε με τους φασίστες ούτε με τους κομμουνιστές. Θύμα, ωστόσο, και ο ίδιος της ταραγμένης περιόδου, στο τέλος καταστρέφεται. Το μεγάλο ποτάμι της Ιστορίας θα τον παρασύρει σαν μικρό κλαδί δέντρου.

Η μετάφραση της τριλογίας από τη Μαρία Σπυριδοπούλου και την Τόνια Τσίτσοβιτς είναι κάτι παραπάνω από επαρκής.

Διονύσης Μαρίνος

Ο Λουκαρέλι, θέλοντας να αποδώσει λεπτομερώς την ηθική σαθρότητα της εποχής, θέτει στο επίκεντρο της μυθοπλασίας του έναν επιθεωρητή. Μια περσόνα δηλαδή που δεν διστάζει να τρυπώσει στις μύχιες πτυχές μιας πραγματικότητας, που εκείνα τα χρόνια τρόμαζε ακόμη και στις πιο φωτεινές εκδοχές της.

Στο θολερό Σαλό του πρώτου μέρους, ο ήρωας του Λουκαρέλι αποπειράται να εξιχνιάσει ένα μεμονωμένο έγκλημα σ' ένα περιβάλλον κατά συρροήν δολοφόνων. Ενα μοτίβο που απαντάται παρόμοια στο μυθιστόρημα του Χανς Χέλμουτ Χερστ «Η νύχτα των στρατηγών», που μεταφέρθηκε και στον κινηματογράφο, με τον Πίτερ Ο' Τουλ.

Το οξύμωρο της δράσης τού Ντε Λούκα δημιουργεί μία διαλεκτική περί ηθικής, όπου ο φόνος νομιμοποιείται από τα πολεμικά σαλπίσματα αλλά καταδιώκεται σε ιδιωτικό επίπεδο. Η μεταμοντέρνα αφήγηση του Λουκαρέλι ξετυλίγει ταυτόχρονα δύο πραγματικότητες ομόκεντρες και αυτοτελείς. Τη συλλογική και την περιχαρακωμένη ατομική. Η ηθική τίθεται στο μικροσκόπιο. Ερευνάται. Εκπίπτει κατά τόπους σε μια αισχρή - ανθρώπινη επινόηση. Ο Ντε Λούκα φαντάζει μ' έναν υπερδραστήριο «αυτιστικό». Τον αμέτοχο των συλλογικών εξελίξεων που κοιτάζει μόνο τη δουλειά του. Οι υπαινιγμοί του συγγραφέα για τη σύγχρονη πραγματικότητα είναι πασίδηλοι.

Ο πρωταγωνιστής του παραμένει αδρανής. Χωρίς να ασπάζεται το φασισμό, δεν τον αντιπαλεύει. Δεν καταδιώκει το έγκλημα από ηθική παρόρμηση αλλά εξαιτίας της αφοσίωσής του στον επιμερισμό της ποινικής ευθύνης. Παραμένει μέχρι τέλους αφοσιωμένος στο μικρόκοσμό του και γι' αυτό ακριβώς στην επόμενη νουβέλα («Ενα μουντό καλοκαίρι») τίθεται μεταξύ των καταδιωκόμενων φασιστών.
Εκεί, μέσα σε ένα περιβάλλον όπου οι κίνδυνοι της φασιστικής ιδεοληψίας δηλώνονται συμβολικά από τις ξεχασμένες νάρκες, το θαμμένο παρελθόν του ήρωα φαντάζει εξίσου απειλητικό. Στην τρίτη νουβέλα ο πόλεμος δίνει τη σκυτάλη σε έναν πόλεμο ψυχρό. Πολιτικό. Τα ναρκοπέδια και τα μπλόκα αντικαθίστανται από τις πολιτικές συγκεντρώσεις.

Ο Ντε Λούκα ωστόσο παραμένει ακόμη μία φορά αμέτοχος. Φορά παρωπίδες και ασχολείται μόνο με την εξιχνίαση μεμονωμένων εγκλημάτων. Οπως και στις δύο προηγούμενες νουβέλες θα αποτελέσει ένα πιόνι σε μια σκακιέρα που θρυμματίζεται και τον τραβά στο έρεβός της. Θα μείνει «ανέστιος» και έκθετος. Θα παρασυρθεί από το ρου της Ιστορίας. Η αποκάλυψη του δολοφόνου θα αποδειχθεί άνευ σημασίας. Θα ακυρωθεί από τις πολιτικές εξελίξεις. Ο Ντε Λούκα θα στοιχηθεί απαθής πίσω από τους κραταιούς. Οι δολοφόνοι της πολιτικής όπως και εκείνοι του πολέμου θα παραμείνουν στο απυρόβλητο.

ΓΙΑΝΝΗΣ Ε. ΣΤΑΜΟΣ


Τον Σεπτέμβρη του '43 ο πόλεμος για τους Ιταλούς έχει λήξει. Τουλάχιστον εκείνος που ευαγγελιζόταν τη «Μεγάλη Ιδέα». Η ανασύσταση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας σβήνει το ίδιο άδοξα με τους διαπρύσιους λόγους του λαοπλάνου εμπνευστή της. Ο πόλεμος ωστόσο για τη Γερμανία συνεχίζεται. Σε όλα τα μέτωπα. Με τους συμμάχους να επελαύνουν από τα νότια της Ιταλίας, Γερμανοί αλεξιπτωτιστές φυγαδεύουν τον Μουσολίνι μέσα απ' τα βουνά και τον μεταφέρουν στο Σαλό. Σ' αυτή τη μικρή πόλη στο βορειοανατολικό τμήμα της χώρας θα συσταθεί το τελευταίο προπύργιο του φασισμού. Ενα ψευδοκράτος που θα διατηρηθεί μέχρι τον Απρίλη του '45 και στο οποίο θα στοιβαχτεί όλη η νοσηρότητα της εποχής.

Μέσα στο μιασματικό Σαλό θα γεννηθεί και ο ήρωας τού Κάρλο Λουκαρέλι. Ο επιθεωρητής Ντε Λούκα. Με σταθερό θεματικό άξονα την εξιχνίαση τριών κατά σειρά φόνων, ο ήρωας του Λουκαρέλι ξεκινά την «καριέρα» του στο Σαλό («Εν Λευκώ»), συνεχίζει στη μεταπολεμική Μπολόνια του '45 («Ενα μουντό καλοκαίρι») και καταλήγει στην Μπολόνια των δεύτερων βουλευτικών εκλογών του '48 («Το μπουρδέλο της οδού Οκε»). Η πορεία του συνιστά ταυτόχρονα μια ιστορική μετάβαση. Μία δεύτερη ιταλική παλιγγενεσία, που ξεκινά από τον επιθανάτιο ρόγχο του φασισμού και ολοκληρώνεται με ένα υβρίδιο δημοκρατίας. Το κράτος των Χριστιανοδημοκρατών.

Ελευθεροτυπία - 09/03/2013

Ο μεσοπόλεμος και οι μεταπολεμικοί του σπαραγμοί είναι μια περίοδος με έντονο το πολιτικό στοιχείο, με ραγδαίες ανακατατάξεις, με δημοκρατία και με πολίτες που έχουν άποψη από τη μία αλλά και με ολιγαρχικές νοοτροπίες που έφεραν σε πολλές χώρες αυταρχικά καθεστώτα (Χίτλερ στη Γερμανία, Μουσολίνι στην Ιταλία, Φράνκο στην Ισπανία, Μεταξάς στην Ελλάδα κ.ο.κ.) από την άλλη. Η αναψηλάφηση λοιπόν αυτής της εποχής ισοδυναμεί με ξανακοίταγμα της δικής μας κατάστασης, έστω κι αν η κατόπτευση αυτή γίνεται μέσω ενός ιστορικού καθρέφτη που δεν ξέρει από ομοιότητες παρά μόνο από αναλογίες. Ο ιταλός συγγραφέας καταφεύγει στα ταραγμένα χρόνια του τέλους του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν οι σύμμαχοι έχουν αποβιβαστεί στη Νότια Ιταλία και στο Βορρά αντέχουν ακόμα οι φασιστικές κυβερνήσεις. Εκεί, ο αστυνόμος Ντε Λούκα, ούτε του κόμματος ούτε αντικαθεστωτικός, ωστόσο κυνηγός της αλήθειας και ασταμάτητος μπροστά σ’ αυτήν, προσπαθεί να επιλύσει μυστηριώδεις υποθέσεις, έχοντας ταυτόχρονα αμφοτέρωθεν τις πιέσεις των αρχών και τις απειλές των ανταρτών. Το αστυνομικό αίνιγμα σφηνώνεται στη μέγγενη του πολιτικού σκηνικού και οι ερμηνείες, οι πιθανές εξηγήσεις, οι εικασίες περνάνε και από το πρίσμα φασιστικών και αντιφασιστικών ατόμων και ιδεολογιών. Αν επομένως η διαλεύκανση μιας εγκληματικής υπόθεσης είναι δύσκολη, γίνεται ακόμα πιο δυσχερής από τη στιγμή που οι ένοχοι ενδέχεται να είναι φασίστες, κόντηδες, πολιτικά πρόσωπα ή αντικαθεστωτικοί, ύποπτα ουδέτεροι, καθάρματα του πολέμου ή μαχητές της αντίστασης. Η πολιτική ξέρει από συμφέροντα και όχι από αλήθειες, από τι πρέπει να συμβεί και όχι τι πράγματι συμβαίνει. Έτσι, ο φόνος του Βιτόριο Ρέιναρντ, μέλους του κόμματος και δονζουάν των κυριών της αριστοκρατίας, διακινητή ναρκωτικών και φίλου των αρχών, δεν μπορεί να ξεφύγει από το πολιτικό μάλε-βράσε της εποχής (Απρίλιος 1945). Ύποπτοι; Διάφορες κυρίες που πέρασαν από το κρεβάτι του, συντηρητικοί κύκλοι που θα βόλευε να έχουν εμπλακεί, πολιτικά πρόσωπα σε ένα παρασκήνιο ζυμώσεων. Η λύση τελικά αξιοποιεί την πολιτική από την ανάποδη, αφού παράλληλα με τις εθνικές και υψηλού διαμετρήματος φιλοδοξίες και διεκδικήσεις, κινείται ένας άλλος κόσμος προσωπικών παθών και αδυναμιών. *Εν λευκώ Το “Εν λευκώ”, το πρώτο βιβλίο της τριλογίας, στιγματίζει όλα τα συμφέροντα που θέλουν να νοθεύσουν την αλήθεια, υποδεικνύει τη δική τους υπαιτιότητα και όταν αποδειχθεί ότι δεν ήταν τα πολιτικά πρόσωπα οι φυσικοί αυτουργοί, ο πραγματικός ένοχος συλλαμβάνεται –με αστυνομική συνέπεια- αλλά λόγω των εξελίξεων δεν προλαβαίνει να τιμωρηθεί. Μήπως τελικά άξιζε μια τυχαία γυναίκα να καθαρίσει το καρκίνωμα που λεγόταν Ρέιναρντ; *Ένα μουντό καλοκαίρι Το δεύτερο έργο με τίτλο “Ένα μουντό καλοκαίρι” εξελίσσεται τον Μάιο του 1945. Ο φασισμός έχει πέσει, οι πρώην υπηρέτες του δημόσιου τομέα θεωρούνται a priori καθεστωτικοί και διώκονται - όπως ο Ντε Λούκα- και οι πρώην επαναστάτες και αντιστασιακοί είναι θρύλοι και περιβάλλονται από την αχλή του θρύλου. Επομένως, είναι δύσκολο να χωνευτεί ότι ο Καρνέρα, μέγας ήρωας του πολέμου, βρέθηκε σε στιγμές αδυναμίας και οικειοποιήθηκε πλιάτσικο από το σπίτι του κόμη ή ότι ένα μεγάλο ποσό που δωρίστηκε στους αντιστασιακούς χάθηκε στον δρόμο. Ο Lucarelli δείχνει ότι ο άνθρωπος δεν γίνεται άγιος πολεμώντας με τη ‘σωστή’ πλευρά, αλλά συχνά μέσα από τον ηρωισμό προκύπτει και μια εξόχως ιδιοτελής πλευρά του ανθρώπου που τον παρασύρει στην ασυδοσία. *Το μπουρδέλο της οδού Όκε Το τρίτο έργο με τίτλο “Το μπουρδέλο της οδού Όκε” εξελίσσεται στην Μπολόνια του 1948, λίγο πριν τις εκλογές. Δυο φόνοι σε ύποπτα μέρη κινητοποιούν την περιέργεια του Ντε Λούκα και τον φέρνουν αντιμέτωπο με τις αρχές και τα παρασκηνιακά συμφέροντα της μικρής κοινωνίας. Η τριλογία του φασισμού, τοποθετημένη στα πρώτα χρόνια της αποφασιστοποίησης στην Ιταλία και στις ταραγμένες για τη δημοκρατία εποχές, αποδίδει περίτεχνα την ατμόσφαιρα και ο αναγνώστης έτσι μυείται σε ένα κλίμα μεταπολέμου, αστάθειας, πολιτικών ανακατατάξεων, προσπάθειας για οικονομική και κρατική ανόρθωση, εκδίκησης αλλά και αποπειρών για νομιμότητα. Οι λεπτομέρειες (που αν δεν ήταν αστυνομικό θα χρειάζονταν να είναι πιο ενδελεχείς• γιατί όχι και τώρα, ώστε να ολοκληρωθεί η ατμόσφαιρα;) δίνουν μικρές φωτογραφίες από σπίτια και σκηνικά της πρώτης μεταπολεμικής περιόδου και τοποθετούν τη δράση εν χρόνω και τόπω. Από την άλλη, η αστυνομική πλοκή γίνεται ο δούρειος ίππος για να αποτυπωθούν οι πολιτικές και οι νοοτροπίες μιας κοινωνίας που αφήνει πίσω της τον πόλεμο και προσπαθεί να σταθεροποιήσει το βήμα της. Έτσι, από τη μια διαβάζουμε για τους πολιτικούς και τις διπολικές τους εκτιμήσεις έως και εμμονές κι από την άλλη για τους παλιάνθρωπους, που υπάρχουν παντού, οι οποίοι λύνουν προσωπικές διαφορές ή επιχειρούν να πλουτίσουν με το έγκλημα.

Ο blogger Πατριάρχης Φώτιος

Journal Entry 2 by karjim at Skyros - Σκύρος, Evia Greece on Wednesday, February 11, 2015
Το βιβλίο το δανείστηκα από το φίλο maltrebus και τον ευχαριστώ.
Ωραίο βιβλίο ή μάλλον βιβλία. Τρεις αστυνομικές υποθέσεις σε τρεις διαφορετικές χρονικές στιγμές της Ιταλικής Ιστορίας. 1942 και η δημοκρατία του Σαλό, 1945 και η απελευθέρωση και 1948 και οι εκλογές. Οι φάσεις της πτώσης του φασισμού που κυριάρχησε σαν πολιτικό ρεύμα στην Ιταλία τη δεκαετία του 30 και επεκτάθηκε σε πολλές χώρες της Ευρώπης. Πρωταγωνιστής ο επιθεωρητής Ντε Λούκα που ξεκινάει όπως όλοι από ως αστυνομικός από το Φασιστικό Κόμμα, περνάει από μια "βεβαρημένη" υπηρεσία, οι αρχηγοί της οποίας καταδικάζονται ως εγκληματίες, το σκάει προσπαθώντας να γλιτώσει από το φασιστικό παρελθόν του και καταλήγει επιθεωρητής στο Ηθών εν μέσω των πολιτικών αναταράξεων του Ψυχρού Πολέμου μεταξύ Δύσης και κομμουνισμού στις εκλογές του 48.
Οι αστυνομικές υποθέσεις σαν υπόθεση δεν έχουν τίποτα απολύτως να προσφέρουν εκτός από μία εξαιρετική ευκαιρία να φωτιστεί το πολιτικό σκηνικό αυτής της ταραχώδους εξαετίας της ιταλικής ιστορίας. Και οι τρεις ιστορίες έχουν το εξής ίδιο χαρακτηριστικό: Σε κάθε μία ο Ντε Λούκα εμπλέκεται άθελά του και με βαριά καρδιά. Σε όλες το "κατεστημένο της συγκεκριμένης χρονικής στιγμής και τόπου (που αλλάζει και στις τρεις) δε θέλει στην ουσία να διαλευκανθει η υπόθεση γιατί με κάποιο τρόπο εμπλέκεται. Σε όλες τις υποθέσεις του ζητούν να τη "θάψει" ή να την κλείσει εσπευσμένα μήπως κι καταλήξει στα "λάθος" (σωστά) δηλαδή συμπεράσματα. Και στις τρεις αυτό είναι που τον εξιτάρει να τις εξιχνιάσει. Η έμφυτη περιέργειά του και το γεγονός ότι κάποιοι προσπαθούν στην ουσία να αποκρύψουν πως έγιναν τα πράγματα τον πεισμώνουν να ανακαλύψει τι έγινε τελικά παρόλο που και στις τρεις αυτή του η απόφαση θα αποβεί μοιραία για την προσωπική του τύχη η οποία φαίνεται να πηγαίνει από το κακό στο χειρότερο.
Το βιβλίο αξίζει πολύ περισσότερο για τα πολιτικά ακι ιστορικά του σχόλια παρά για την "αστυνομική" πλοκή. Γι' αυτό και μου άρεσε. Αστυνομικό με σκοπό. Γράψαν και κάτι άλλοι τέτοια νομίζω...

Are you sure you want to delete this item? It cannot be undone.